Mama, vertel eens, wie veroorzaakt burn-outs?
Een burn-out ontstaat vaak wanneer je wordt geklemd tussen verwachtingen en mogelijkheden. Je eigen verwachtingen en die van anderen. Je eigen mogelijkheden en die van buitenaf opgelegd. Figuurlijk sta je met je rug tegen de muur en een vrachtwagen raast op je af. Als je dan stilstaat, is dat een bijna onmiskenbaar teken van burn-out.
Je hoeft echter niet stil te blijven staan. Je kunt altijd een elegante stap opzij zetten. Ik kan dit zo luchtig zeggen omdat ik zelf dom genoeg was om stil te blijven staan. En achteraf was het precies zo eenvoudig: ik had alleen een stap opzij hoeven zetten.
Inhoudsopgave
Stress, slaap en de eerste tekenen van burn-out
Burn-out is een maatschappelijk fenomeen geworden. De tijd om ons heen raast voorbij. Eisen en concurrentie worden steeds hoger, net als de innerlijke druk om aan alles te voldoen en aan de top te blijven. Van mannen wordt verwacht dat ze carrière maken, goede vaders en echtgenoten zijn, tijd hebben voor hobby's en vrienden, en goed geïnformeerd zijn over wat er in de wereld gebeurt. Oh, en dan is er nog de kwestie van fysieke fitheid. Waar moet ik nu nog tijd vinden voor sport?!
Veel stress en weinig slaap zijn statussymbolen geworden. Stress betekent dat je blijkbaar carrière maakt. Slapen kost tijd. Die tijd heeft men tegenwoordig niet meer. Het wordt tot het uiterste gedreven met slaapmodellen zoals de Uberman: zes keer 20 minuten slapen. Er blijven per dag nog 22 uur over om productief te zijn. Geweldig! Zelfs als de meesten niet zo ver gaan, hoor je er ’s ochtends op kantoor niet meer bij als je zegt dat je 8 uur hebt geslapen. Wie tijd heeft om 8 uur te slapen, heeft blijkbaar geen doelen.
Wat verloren gaat, is rust. Alleen al de smartphone verhindert die. E-mails, sociale netwerken, berichtendiensten. Oh, en bellen kan je er ook nog mee. We zijn altijd bereikbaar, altijd verbonden, altijd overvoerd met informatie. Sociale druk zorgt ervoor dat we onder de meest zinloze berichten even zinloze reacties plaatsen.
Het lichaam begint dit razende ritme over te nemen. De hartslag komt niet meer tot rust, de concentratie neemt af omdat je van de ene taak naar de andere springt, nervositeit slaat toe en aan slapen is niet meer te denken. Dit zijn de tekenen van een burn-out.
De steentijddomoor in het digitale tijdperk
Het probleem is het volgende: de mens is niet gemaakt voor dit soort snelheid. Met een C64 kun je niet op internet. Onze lichamen en geest zijn nog steeds geprogrammeerd voor de steentijd. De ontwikkelingen van de afgelopen 30 jaar hebben Fred Flintstone definitief ingehaald. De 200 jaar daarvoor liepen we al op reserve. We kunnen noch omgaan met de massa aan informatie, noch met het gebrek aan rustpauzes.
Onze concentratiecapaciteit is daar niet toereikend voor. Hoezeer sommigen ook geloven van wel: de mens is geen multitasker. Nee, ook vrouwen niet. In onze hersenen zit een oeroude processor. Met één enkele kern. Parallel verwerken is onmogelijk. Een upgrade in de komende eeuwen is door de natuur waarschijnlijk niet voorzien.
De constante afleidingen zorgen ervoor dat de aandachtsspanne van de mens de afgelopen jaren onder die van een goudvis is gezakt. Geen grap. En de goudvis heeft bovendien waterkoeling.
De mens niet. We duwen duizenden taken door onze processor zonder hem af te laten koelen. Resultaat: de processor raakt overbelast en is niet meer in staat de eenvoudigste en meest voor de hand liggende beslissingen te nemen.
Bijvoorbeeld gewoon een stap opzij zetten als je met je rug tegen de muur staat en er een vrachtwagen op je afkomt.
Wat heeft dit met baarden te maken?
Eigenlijk heel weinig. En toch heel veel. De uitweg uit de prestatiedruk en de burn-outspiraal zijn kleine momenten van rust waarin de processor kan afkoelen. Het gaat erom kleine rituelen in het leven te integreren die tot rust dwingen. Die ruimte en tijd geven om de processor af te koelen, jezelf in de ogen te kijken en je af te vragen: "Wat in hemelsnaam ben ik eigenlijk aan het doen? En is dit nog wat ik wil en wat zinvol is?"
Of je nu begint je teennagels te lakken of een baard laat groeien, dat mag je zelf weten. Maar doe iets! De baard heeft het bijkomende voordeel dat hij je ego een boost geeft. Als dat ook lukt met je teennagels, koop er dan een paar chique slippers bij. Voor mij helemaal prima!
Baardverzorging om te ontspannen
Het is volstrekt onmogelijk om een baard te verzorgen zonder tegelijkertijd het ego eronder te strelen. Zelfs als de baard in het begin niet zo dicht groeit als je zou willen. Geef hem tijd en rust en hij zal groeien. En onderweg zal hij je al tijd en rust beginnen te geven. En juist die rust heb je nodig om in het digitale tijdperk niet verpletterd te worden.
Maak er een gewoonte van om je telefoon niet mee te nemen naar de badkamer. Maak van elke scheerbeurt een ritueel dat je bewust kunt beleven. Geniet van de verschillende ritmes, bijvoorbeeld bij het opkloppen van het scheerschuim en het stroppen van het open scheermes. Zorg dat je alle benodigdheden die bij dit ritueel horen echt mooi vindt.
Je moet er graag naar willen kijken, het willen aanraken en ruiken. Godslasterlijk of niet: zo wordt elke stap van je baardverzorging een bijna religieus ritueel dat jou viert. In die momenten, die van jou en je baard zijn, word jij het middelpunt van het universum.
En tegelijkertijd raakt de processor leeg. Hoe langer je dit ritueel onderhoudt, hoe vanzelfsprekender het wordt. Het vraagt dan geen bewuste aandacht meer en wordt een onderbewust genot dat je rust geeft en helpt je op jezelf te concentreren.
Baardverzorging als drijfveer
Juist deze stemming is een drijfveer met buitengewone kracht en sterkte. Ook al mag je het natuurlijk nooit hardop zeggen, het is een vorm van meditatie. Dingen worden ineens helderder als je je alleen met je baard bezighoudt en je bewustzijn leegloopt. Je herkent verbanden die je eerder niet zag en vindt oplossingen voor problemen die je niet eens had opgemerkt.
En je merkt misschien zelfs hoe zinloos het is om met je rug tegen de muur te blijven staan terwijl een vrachtwagen op je af raast.